Fraszka na starość

fraszka-na-staroscSzlachetność, mądrość, dojrzałość, doświadczenie, przeżycia, zrozumienie – dawne przymioty wieku dojrzałego powoli odchodzą do lamusa. Szacunek przynależny staremu człowiekowi, miejsce w społeczeństwie dające mu pozycję człowieka ważnego zastąpione zostało marginalizacją i brakiem zrozumienia jego kondycji. Wprawdzie rozwinęła się geriatria i system opieki społecznej, tyle, że ta medykalizacja zmieniła całkowicie spojrzenie na starość, która zamiast źródła mądrości stała się synonimem choroby, niesprawności i brzydoty.

Współczesna zachodnia kultura albo wypiera starość (w zasadzie to nie wypada się zestarzeć), albo oferuje nowe jej modele, próbując eliminować oznaki wieku, z młodości czyniąc wyznacznik ludzkiej kondycji. W zasadzie żyjemy w czasach wiecznej młodości, gdzie dojrzałość staje się powoli czymś niestosownym.

Dawne zasady, niczym w gorsecie, określały wiek człowieka modą, zachowaniem, jak i przynależną mu społecznie funkcją. Wcale nie oznaczało to lepszego życia osób starych, często wtłaczając ludzi w ramy pożądanego postępowania. Uczyło jednak szacunku do tego, co z wiekiem nabywa człowiek. Współczesność stawiając na kompetencje, na standaryzację zachowań i czyniąc z mody zabawę, zniosły dawne kategorie wieku, rozerwała gorset zasad obowiązujący poprzednie stulecia. W tej kulturowej zmianie jest dużo wolności, stary rewolucjonista może ciągle trwać na swojej barykadzie, stary rockmen nikogo nie zdziwi swoimi długimi siwymi włosami. Wraz z wolnością pojawiła się jednak pułapka. To konieczność zgrabnej figury, gładkiej twarzy, zadowolenia (które powoli staje się naszym obowiązkiem życiowym), to nieustanne wymaganie by zachowywać się jak młody człowiek, nadążyć i być na czasie zamykając starość w paradoksie. Nie jest już bowiem ważne doświadczenie i mądrość życiowa, a zdolność do przystosowania się i możliwość zachowania młodzieńczych upodobań. Sam wygląd – sposób ubierania, poruszania i najważniejsze zachowanie/odzyskanie jak najmłodszego ciała staje się priorytetem.

Wraz z pułapką współczesnego modelu starości pojawia się pogarda wobec wszystkich tych, którzy się nie dostosowali do wymogów kulturowych. Najdotkliwiej naznaczone zostają nią kobiety. Poddane nakazowi piękna i młodości równocześnie wyszydzane za nieudane operacje plastyczne, za utratę naturalności i świeżości. Człowiek postawiony jest przed czujnym spojrzeniem innego. Sztuka kamuflażu staje się tym samym pierwszą i najważniejszą. Dyskretne zabiegi, ukrywanie wieku i ilości operacji, gra społeczna, podczas której staramy się wytropić wiek drugiego zakrywając równocześnie swój własny.

Problem z deprecjacją starości leży tak naprawdę w skoncentrowaniu się na ciele. Współczesna kultura jest nie tyle kulturą młodości kultywującą to, co spontaniczne, mobilne, kreatywne, co stała się kulturą ciała. Ciała zdrowego, młodego, zgrabnego, seksualnego, zadbanego. Ciało staje się punktem wyjścia i podstawą konstruowania relacji. Brzydota – nigdy zresztą nie ciesząca się powodzeniem – stała się współcześnie czymś nagannym i chorobliwym. Poprzez ciało człowiek klasyfikowany jest nie tyle do grupy wiekowej co społecznej, a w cielesności umieszcza się ludzkie kompetencje.

Wiek XX odzyskał dla człowieka ciało, w wiekach wcześniejszych deprecjonowane, lub traktowane jako siedlisko zła i grzechu gdzie uwięziona dusza musiała walczyć z pokusami cielesnymi. Odzyskanie ciała nie stało się równoczesne z pogodzeniem z własną cielesnością, a przeciwnie nałożyło na nią nowe obowiązki coraz mocniej przywiązując człowieka do tego, co zewnętrzne.

Pytanie czy można pogodzić się z sobą i z własną cielesnością raz jeszcze, tak by nasze ciało stało się nie tyle najważniejsze co równie ważne jak nasza osobowość. Być może w docenieniu starości, własnej i innych ludzi leży możliwość docenienia siebie takim jakim się jest a nie takim jakim chcą nas widzieć inni. W końcu, o czym zapominamy pogrążeni w kulcie młodości, starość staje się dzięki medycynie i technice coraz dłuższym okresem naszego życia.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s