Kultura wykluczenia?

do BLOGU

Czym jest wykluczenie? Co ono oznacza. Pojęcie to zrobiło ostatnimi czasy furorę. Współcześnie coraz częściej mówi się o konieczności dyskusji na temat inkluzji, wskazując na zużytą już tematykę ekskluzji. Dla mnie jednak sprawa jest ciągle otwarta. Grup wykluczonych ciągle jest zbyt wiele w kulturze, coraz częściej też, zanurzeni w kulturze Zachodu opartej na egologicznym myśleniu i dowartościowaniu jednostkowości, zapominamy jak ważny jest dla nas inny. Sztuka zrozumienia innego, kogoś kto nie odpowiada naszym oczekiwaniom, wykracza poza nasze paradygmaty i wzorce postępowania, może okazać się bardzo trudna. Potrzeba otworzenia się na drugiego jest tutaj podstawową, wiąże się ona jednak z gestem zdystansowania do samego siebie, do własnego ja i własnych poglądów. Co jednak najważniejsze, inkluzja nie uda się bez dogłębnego zrozumienia mechanizmów ekskluzji.
Czym zatem jest wykluczenie? Jako zjawisko kulturowe ekskluzja wypływa z normatywności kultury. Każda posiada wzorce zachowań, normy postępowania, każda kultura warunkuje też człowieka od samego dzieciństwa, dając mu szereg przekonań traktowanych jako „naturalne” i „oczywiste”. Dlatego spotkanie z innością może budzić zdziwienia a nierzadko sprzeciw. Inny rozbija przekonanie o naturalności i oczywistości tego, co traktowane jako niezmienne. Inny przywołuje odmienną rzeczywistość, dlatego budzi strach przed wykorzenieniem. Wykluczenie jest pierwszym mechanizmem radzenia sobie wobec zagubienia w obliczu innego.
Ekskluzja oznacza również lenistwo. Bardzo łatwo myśleć o drugim człowieku w normach do jakich jesteśmy przyzwyczajeni, kategoryzować podług standardowych matryc myślenia. Odwrócenie się od drugiego, uznanie, że jest inny, gdyż…. oznacza brak refleksyjności, chęci by zrozumieć to, co przez nas krytykowane czy odrzucane. Niezwykle trudno jest zerwanie z przyzwyczajenia i wzorcami kulturowymi.
Wykluczenie rozgrywa się na wielu płaszczyznach: ekonomii, edukacji, etniczności, zdrowia, polityki, obyczajowości. Oznacza to, że można w wielu aspektach wykluczyć drugiego. Tylko dlatego, że pochodzi z innego kraju, innej kultury, dlatego, że inaczej się zachowuje, ubiera, w co innego wierzy, inne ma wartości, wyklucza się chorych, niewyedukowanych, biednych, wyklucza się bezdomnych, brzydkich, czy wszystkich tych, którzy będą postępowali poza normami i możliwościami naszego życia.
Wykluczenie jest bardzo proste, wystarczy podążać ślepo za wzorcami uznawanymi za oczywiste, wystarczy podążać za innymi, dzieląc przekonania narzucanymi przez społeczne normy. Inkluzja z kolei jest niezwykle trudna. Wymaga wrażliwości oznaczającej, że chcemy usłyszeć drugiego człowieka, dać mu opowiedzieć o sobie samym. Ile już napisano i powiedziano o emigrantach, osobach bezdomnych, chorych? A ile powiedzieli oni sami? Ta dysproporcja pokazuje trud inkluzji. Dać mówić innym i ich usłyszeć oznacza zamilknąć, przestać żyć w poczuciu, że można wszystko zrozumieć i o wszystkim rozprawiać sensownie, dzierżąc prawdę. Inkluzja oznacza rozmowę, wykraczającą poza bariery i te oczywiste, jak i te w nas, naszych uprzedzeniach, czy naszym braku świadomości.
Mówiąc o ekskluzji mówi się o normie, inkluzja ma nam pokazać, iż norma jest względna, zależna od kulturowych uwarunkować. Norma daje poczucie normalności. Pojawia się jednak pytanie: kto jest normalny? Kto nie? Przecież bardzo wąska jest granica pomiędzy zdrowiem a chorobą (drobny wypadek może zmienić wszystko), biedą a bogactwem (zawsze można je stracić), ignorancją a mądrością (tą można zawsze pozyskać, choćby w doświadczeniu życiowym), młodością a starością (starość czeka na każdego nas, wkrada się w nasze ciało od naszego dzieciństwa). Więc kto jest normalny a kto nie, kto jest inny?
A może po prostu jesteśmy…

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s