Wielkie pragnienia

ObrazekPomiędzy Petrarką a Harlekinem rozciąga się cały szereg opowieści o mniej lub bardziej epickim charakterze. Poszukiwanie miłości, perypetie bohaterów, szczęśliwe zakończenia, powroty i rozstania, nieszczęśliwe zdarzenia i zawiedzione miłości stają się cała serią narracji, składających się zarówno na literackie jak i filmowe opowieści. Miłość jest tutaj najważniejsza, gorące emocje, intensywność przeżyć rządzą i zawłaszczają wyobraźnię – przekonując, że bez miłości człowiek jest niespełniony i pusty, osamotniony i pozbawiony tego, co najważniejsze w życiu.

I rzeczywiście już od samego początku jesteśmy istotami skazanymi na emocje, niemowlę potrzebuje opieki, tak samo osoba stara, wymagająca bliskości i wsparcia, potrzebuje związku emocjonalnego z drugim człowiekiem. Emocje pojawiające się od samego początku w naszym życiu rozwijają się jednak w wiele rodzajów uczucia, od sympatii, przyjaźni i miłości po antypatię, niechęć, czy nienawiść. Miłość może być jedną z emocji, jakie wciąż w swoim życiu przeżywamy, emocji na wiele sposobów opowiedzianej, na wiele sposobów zmitologizowanej.

Jesteśmy istotami stadnymi, dlatego bycie poza społeczeństwem, pozostawanie samotnym, wykluczonym, izolowanym staje się dla nas największym problemem – zwłaszcza, gdy kultura dostarcza nam tak mocnych modeli warunkujących do bycia z drugim człowiekiem, pogłębiających potrzeby emocjonalnej więzi. Na kulturowe warunkowanie nakłada się nasza naturalna potrzeba bycia w relacji, dlatego chcemy podzielić się z drugim człowiekiem naszym doświadczeniem, przeżyciem. Potrzebujemy wypłakać się na czyimś ramieniu, poradzić się, wygadać, wykrzyczeń do kogoś naszą frustrację i złość, czy opowiedzieć o naszym szczęściu. Drugi po prostu jest nam potrzebny tak samo jak wsparcie, współpraca, czy choćby możliwość wspólnego załatwienia sprawy.

I chociaż tłum nas męczy, a na ulicy stojąc obok siebie na przejściu, nie zauważamy drugiego człowieka, i chociaż chcemy uciec od ścisku, natłoczenia ludzi dookoła nas, wciąż potrzebujemy drugiego człowieka. Bycie autsajderem jest możliwe tylko wtedy, kiedy możemy wrócić do społeczeństwa. Bycie autsajderem jest czymś zupełnie innym niż społeczne wykluczenie. Banicja, skazanie na izolację, więzienie, wykluczenie z towarzystwa jest karą, może rodzić nieszczęście, stawać się źródłem coraz większej frustracji i poczucia samotności.

Samotność trzeba odróżnić od bycia samemu, czy bycia autsajderem. W przeciwieństwie do samotności autsajder czy osoba, która jest sama (singiel, dla przykładu), chcą tego, potrzebują pobyć sami ze sobą. Co najważniejsze mają cały czas możliwość bycia z innym człowiekiem, cały czas mogą kontaktować się i nawiązać relacje z drugim. Bycie samym nie oznacza samotności, nie oznacza przerwania więzi z drugim człowiekiem, a jest jedynie próbą pozyskania przestrzeni.

Z samotnością jest jednak inaczej. Samotności nikt nie wybiera, tylko się w nią wpada, pogrążając się coraz mocniej w izolacji. Samotnym człowiek może być w tłumie, we własnej rodzinie, pośród towarzystwa znajomych i przyjaciół. Samotność może stać się stanem świadomości, gdzie znika już z myślenia człowieka możliwość jakiejkolwiek relacji, a pojawia się nieustanne poczucie pustki, straty.

Opowiadamy cały czas o miłości, zabiegamy o przyjaciół, potrzebujemy posiadać jak najszersze grono znajomych. Czasami jednak ten proces pozyskiwania drugiego człowieka, jest próbą zagłuszenia samotności. Wówczas miłość staje się fetyszem, elementem koniecznym do spełnionego życia. Tak samo przyjaźń czy znajomość, może świadczyć o naszym nieustannym dążeniu do wyparcia pustki, jaka pojawia się czasami w naszej świadomości, jest próbą zatarcia granic pomiędzy moją samotnością a światem.

Petrarka i wielu po nim pisali jednak o pewnym luksusie – wydarzającym się z rzadka w życiu człowieka, czystym pragnieniu i ziszczeniu uczucia. Z reguły w relacjach jest więcej konwencji niż chcielibyśmy to widzieć, więcej miłości własnej niż realnej miłości do drugiego człowieka. Wydarzająca się miłość, tak samo jak przyjaźń na chwilę rozrywają konwencję bycia z drugim człowiekiem, tak samo jak na chwilę oddalają nas od samotności. Nie oznacza to jednak, że możliwość samotności w naszym życiu została ostatecznie zażegnana.

Ponieważ samotność nas boli, a kultura wciąż podpowiada wzorce bycia z drugim człowiekiem, wielkiej miłości i spełnienia zapominamy, że paradoksalnie to właśnie samotność jest czymś tak naprawdę naturalnym. Tak samo jak potrzeba bycia z innym i nasz społeczny charakter, tak samo samotność jest częścią naszego życia. Oznacza, że pewne doświadczenia przeżywamy tylko my, sami, Oznacza, że sami musimy zmierzyć się z naszą śmiercią i przemijaniem. Odwołanie do uczuć, wsparcie innych, nie zmienia faktu, że właśnie to my musimy pogodzić się z naszym życiem, z sobą samym.

Samotność staje się niebezpieczną izolacją, kiedy traktujemy ją, jako sztuczną i przerażającą, kiedy zapominamy o jej naturalnym charakterze. Wtedy sami stawiamy mury i sami siebie wykluczamy. Czasami trzeba pogodzić się z samotnością, przestać z nią walczyć. Czasami trzeba porostu wpaść w samotność, pogodzić się z tym, nad czym nie możemy zapanować, czasami trzeba przestać uciekać przed samym sobą.

Reklamy

2 thoughts on “Wielkie pragnienia

  1. Ależ, Pani, w ten sposób potrafią żyć (proszę wybaczyć parafrazowanie tak znacznej myśli) tylko zwierzęta i istoty boskie. Snuje Pani analizę tak racjonalną jak chłodną, bo ucieleśniając drugi biegun owej rozpiętości niepodobna zrozumieć dramatu żałosnych mas ludzkich, które z natury swojej między zwierzęciem a istotą boską są zawieszone. Co mają żywić jeśli nie tylko tęsknotę za tą górną określającą ich egzystencję granicą? Proszę choć tego nie wzbraniać!

    • Czasami dystans do sprawy może wydawać się chłodny, nie o to jednak tutaj chodzi. Pogodzenie się, czy przyjęcie samotności może i nie jest sprawą prostą, ale pozwala nam na bycie sobą, bez ucieczki w uczucia czy nadzieję. A że czasami udaje nam się przełamać samotność, czy przeżyć prawdziwą miłość, przyjaźń, zaufanie, relację – to tylko wzbogaca.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s